O postrojenju

Najstarije biogas postrojenje u Srbiji je izgrađeno još 1987. godine u okviru korporacije Poljoprivrednog kombinata Beograd – PKB. Ovo biogas postrojenje izgrađeno je na farmi Vizelj (koja je godišnje gajila 35 000 svinja) i kao sirovinu koristilo je otpadnu vodu sa farme. Ukupna vrednost investicije bila je 1,2 miliona američkih dolara. Biogas postrojenje je radilo punih sedam godina. Zbog problema sa uvozom rezervnih delova tokom Međunarodnih sankcija SR Jugoslaviji, objekat je prestao sa radom 1994. godine.

Tržište biogasa u Srbiji počinje značajnije da se razvjija u skladu sa merama koje inicira Republika Srbija za otkup eletrične energije proizvedene iz biogasa, 2009. godine, uredbom o merama podsticaja za proivodnju eletrične energije korišćenjem obnovljivih izvora energije i kombinovanom proizvodnjom eletrične i toplotne energije. Uredbom je definisana cena zavisno od kapaciteta postrojenja. Tako je za postrojenja do 0,2 MW cena iznosila 16 euro centi po kWh, dok za postrojenja preko  2 MW cena iznosila 12,04 euro centi po kWh. Proizođači eletrične energije sa povlaščenim statusom dobijali bi ove otkupne cene u periodu od 12 godina.

2014. godine podsticajne otkupne cene eletrične energije, definisane Uredbom o merama podsticaja za povlašćene proizvođače električne energije, iznosile su između 12,31  i 15,66 euro centi po kWh zavisno od kapaciteta postrojenja. Poslednje promene u ceni otkupa eletrične energije proizvedene iz biogasa uvedene su 2016. godine, gde su cene bile sledeće: za postojenja snage od 0 do 2 MW cena u euro centima po kWh se izračunava po obrascu  - 18,333-1,111*snaga postrojenja u MW, za postrojenja snage od 2 do  5MW obrazac je 16,85-0,370*snaga postrojenja u MW i za postrojenja preko 5 MW cena otkupa eletrične energije je 15 euro centi po kWh.

2011. godine izgrađeno je prvo biogas postrojenje sa povlašćenim statusom, dok danas u Srbiji radi 22 biogas postrojenja, sa ukupnom instalisanom snagom od 21 MW. Takođe, status privremeno povlašćenih proizvođača eletrične energije ima još 28 postrojena, sa ukupnom snagom od 27,266 MW, od kojih se očekuje u narednom periodu da otpočnu sa radom. Sa dobijanjem statusa privremeno povlašćenog proizvođača eletrične enrgije, očekuje se da postrojenje u naredne 3 godine bude izgrađeno.

Trenutno najveće postrojenje u Srbiji se nalazi u Alibunaru sa ukupnom instalisanom snagom od 3,6 MW.

Registar povlašćenih proizvođača eletrične energije, privremeno povlašćenih proizvođača eletrične energije i proizvođača iz obnovljivih izvora energije možete preuzeti sa sledeće adrese Ministrastva rudarstva i energetike:

https://www.mre.gov.rs/doc/registar-271219.html

 

Od samog početka GIZ DKTI Programa aktivno je pružana tehnička podrška investitorima u biogas postrojenja. Tehnička podrška je pre svega usmerena ka edukaciji i obuci tehničkih lica i investitora u biogas postrojenja. Obuke i edukacije su organizovane uz pomoć nemačkih eksperata, u okviru čega je organizovano i niz poseta nemačkim biogas postrojenjima.

Nemačka je lider u Evropi u oblasti biogasa sa preko 10 000 izgrađenih biogas postrojenja. Takođe, povlašćene (feed -in) tarife u Nemačkoj traju 20 godina, pa je isplativost ovih projekata visoka. Pored toga posebne pogodnosti postoje za mala biogas postrojenja do 75 kW koja koriste stajnjak do 35% u sirovinskom sastavu. Biogas sektor je dosta razvijen i u Velikoj Britaniji i Italiji.

Ono što je takođe karakteristično za Nemačku je koncept zadrugarstva tj. udruživanja na farmama, gde farmeri zajedno prikupljaju potrebne sirovine za zajedničko biogas postrojenje. GIZ DKTI Program promoviše ideju zadrugarstva i u Srbiji. Obzirom da se veličina poljoprivrednih domaćinstava u Srbiji u poslednjih 60 godina znatno smanjila, samostalno prikupljanje sirovine za biogas postrojenje na velikom broju farmi u Srbiji nije moguće. U skladu sa tim koncep zadrugarstva u Srbiji bi mogao biti višestruko koristan.

GIZ DKTI Program je izradio studiju o mogućnosti udruživanja i formiranja energetske zajednice u selu Verušić u blizini Subotice. Studija predviđa udruživanje 19 farmera, koji ukupno poseduju 500 h zemlje i 1.055 grla stoke. Sa ovih na farmama se godišnje može prikupiti oko 3.450 t stajnjaka,  koji predstavlja osnovnu sirovinu za proizvodnju biogasa, pored silaže. Uzevši u obzir 12 godina povlašćenih tarifa za otkup eletrične energije i iskorišćenje toplotne energije za sušenje poljoprivrednih proizvoda, rezultati studije su pokazali da bi izgradnja biogas postrojenje, snage preko 500 kWe, bila isplativa u pomenutom slučaju.  Realizacijom ovakvog projekta zbrinuo bi se i otpad na farmama, čime bi se i uticalo na smanjenje emisija štetnih gasova. Takođe, projekat bi uticao i na zaposlenost i ekonomski razvoj u okrugu.

 

Uspešno realizovani projekti

Čestereg

2017. godine je krenula izgradnja  biogas postrojenja u selu Čestereg u opštini Žitište. Elektrana na biogas je 2018. godine dobila status povlašćenog proizvođača eletrične energije. Snaga postrojenja je 637 MW u eletričnoj energiji, a dodatni proizvodi su i toplota i organsko đubrivo. Kao sirovina za rad ovog postrojenja koristi se kukuruzna silaža i silaža sirka (300 ha), kao i stajnjak (1.800 t). Od ideje do realizacije ovog projekta je prošlo samo godinu dana.

Botoš

U Opštini Zrenjanin, naselju Botoš 2016. godine izgrađeno je biogas postrojenje kapaciteta 600 kWe. Elektrana kao primarni proizvod daje električnu energiju a sekundarni proizvodi su toplotna energija i visoko kvalitetna organska đubriva.

Električnu energiju preuzima EPS u trenutnom obimu od 5 miliona kW godišnje. U planu je i realizacija treće faze projekta, nakon čega bi očekivana proizvodnja eletrične energije bila oko 15 miliona kWh godišnje. Nakon iskorišćenja sirovine za proizvodnju biogasa ostaje organsko đubrivo koje se koristi dalje za prehranjivanje zemljišta.

Uz pomoć GIZ DKTI Programa ispitana je mogučnost za korišćenje toplote koja nastaje prilikom proizvodnje eletrične energije. Trenutno se razvijena toplota koristi za zagrevanje digestora. Pored toga ostaje dodatna količina toplote koja bi mogla da se iskoristi za zagrevanje objekata u blizini postrojenja.

Jedna od mogućnosti za iskorišćenje toplote je zagrevanje javnih objekata u centru Botoša. Objekti koji bi se u tom slučaju povezali na sistem grejanja bi bili: vrtić, osnovna škola, zgrada opštine, dom kulture, policijska stanica i sportska hala.